Sổ lệnh: nơi giá thực sự sinh ra

Không ai định giá trên sàn. Giá xuất hiện nơi hai người gặp nhau: một người sẵn sàng mua ở mức nào đó, người kia sẵn sàng bán. Danh sách tất cả những sẵn sàng ấy chính là sổ lệnh. Mọi thứ còn lại, kể cả nến trên biểu đồ, chỉ là dấu vết của những gì đã diễn ra trong đó.

Hai phía

Sổ lệnh chia làm hai. Phía trên là lệnh bán (ask): "tôi bán nếu được ít nhất chừng này". Phía dưới là lệnh mua (bid): "tôi mua nếu không đắt hơn chừng này". Giữa chúng luôn có khoảng trống: giá bán tốt nhất cao hơn giá mua tốt nhất. Nếu không, chúng đã khớp và biến mất rồi.

Spread

Khoảng trống đó là spread. Bitcoin trên Binance có spread chỉ một bước giá — vài phần của một đô la trên mức sáu mươi nghìn, tức vài phần nghìn phần trăm. Một đồng có khối lượng một trăm nghìn đô mỗi ngày dễ dàng có spread nửa phần trăm. Spread là thứ đầu tiên bạn trả khi vào lệnh: mua theo giá thị trường là mua theo giá người bán, và nếu đổi ý ngay lập tức bạn bán theo giá người mua. Phần chênh đã mất.

Độ sâu

Mỗi mức giá trong sổ đều kèm khối lượng: bao nhiêu sẵn sàng giao dịch đúng ở mức đó. Đó là độ sâu, và nó trả lời câu hỏi quan trọng hơn cả giá — bạn mua được bao nhiêu mà không làm dịch chuyển thị trường. Nếu mức bán tốt nhất có 200 đồng mà bạn cần 2000, bạn ăn hết nó rồi đi lên mức tiếp theo, rồi tiếp nữa.

Tường lệnh

Đôi khi một mức giá chứa khối lượng không tương xứng với hàng xóm: không phải 300 đồng mà 30.000. Đó là tường. Khi tường còn đứng, giá không đi qua được: ai muốn giao dịch cao hơn phải mua hết nó trước. Tường xuất hiện vì nhiều lý do — một tay to thực sự muốn gom ở giá đó, hoặc ngược lại: họ muốn bạn thấy nó, rồi rút đi một giây trước khi giá tới.

Đọc tường thế nào

• Tường bị ăn dần mà không biến mất là tường thật: sau nó là người thực sự cần khối lượng.
• Tường biến mất khi giá tiến tới là mồi nhử. Nhiệm vụ của nó là được nhìn thấy.
• Cùng một tường, trên sàn khối lượng lớn sẽ đẩy giá ít hơn so với sàn mỏng — ở đó đơn giản là không có ai để xuyên qua.
• Tường chỉ giữ giá khi còn đứng. Việc nó bị rút đi tự nó là một sự kiện, thường quan trọng hơn cả lúc nó xuất hiện.

Những gì sổ lệnh không cho thấy

Sổ lệnh giấu nhiều thứ. Lệnh băng trôi chỉ hiện một phần nhỏ khối lượng: mua hết trăm đồng nhìn thấy thì trăm đồng khác lại xuất hiện ở đúng giá đó. Nhìn từ ngoài giống một bức tường không bao giờ tan. Lại có những lệnh hoàn toàn không nằm trong sổ: lệnh dừng được lưu trên sàn và chỉ biến thành lệnh thị trường khi giá chạm tới. Đó là lý do đôi khi giá vượt một mức rồi tăng tốc đột ngột — một chuỗi lệnh dừng của người khác đã kích hoạt, và chúng vốn không hề hiện ra.