4 / 7 · 4 dk
Spot, vadeli ve süresiz: aslında ne satın alıyorsunuz
Spotta coini alırsınız. Süresizde onun fiyatına bağlı bir söz alırsınız. Bu fark başınıza ne gelebileceğini belirler.
Üç enstrüman grafikte aynı görünür ve fiyatları neredeyse aynıdır, ama yapıları tamamen farklıdır. Onları karıştırmak, riskinizin nereden geldiğini bilmemek demektir.
Spot
Dolar verir, coini alırsınız. O sizindir: cüzdana çekebilir, yıllarca tutabilir, kimseye hiçbir şey ödemezsiniz. Pozisyon fiyat hareketiyle sıfırlanamaz — coin sadece ucuzlar. Spotta likidasyon diye bir şey yoktur. Ayrıca kredili işlem almadığınız sürece kaldıraç da yoktur.
Vadeli sözleşme
Bir sözleşme: varlığı belirli bir tarihte belirli bir fiyattan almak veya satmak. Ömrü vardır ve vade gününde dayanak varlığın fiyatı üzerinden kapanır. Buradan bir özellik doğar: vade yaklaştıkça vadelinin fiyatı spota yaklaşır. Aralarındaki farka baz denir ve kendi başına işlem görebilen bir büyüklüktür. Kriptoda vadeli sözleşmeler var ama hacmin merkezi orası değil.
Süresiz sözleşme (perpetual)
Kripto borsalarının icadı: vadesi olmayan bir sözleşme. Sonsuza dek yaşayabilir — ama o zaman fiyatını spota yakın tutan hiçbir şey kalmaz. Onu tutan mekanizma fonlamadır: longlarla shortlar arasında düzenli bir ödeme; sapma pahalı olacak şekilde kurgulanmıştır. Kripto hacminin ezici çoğunluğu süresizlerde döner ve tarayıcımızın gösterdiği de onlardır.
Farkları
| Spot | Vadeli | Süresiz | |
|---|---|---|---|
| Coin sahipliği | var | yok | yok |
| Ömür | süresiz | vadeye kadar | süresiz |
| Kaldıraç | genelde yok | var | var |
| Likidasyon | imkânsız | mümkün | mümkün |
| Fonlama | yok | yok | 8 saatte bir |
| Short | zahmetli | kolay | kolay |
Tek fikir, üç sonuç
Bir coinin 2.00'den 2.40'a çıkacağını, ama önce 1.70'e ineceğini düşünüyorsunuz. Spotta $1000'lık aldınız, düşüşü oturdunuz ve $1200 ile çıktınız. Süresizde 5x ile likidasyon 1.62 civarındaydı — kıl payı hayatta kaldınız ve fonlama ödediniz. 10x'te likidasyon 1.82: pozisyon kendi doğru hedefinize giden yolda öldü. Fikir aynıydı, her şeye enstrüman karar verdi.
Süresizi "kaldıraçlı spot" sanmak
Süresiz bir coin değildir. Kendi fiyatı vardır, panikte spottan yüzdelerce ayrılabilir; kendi defteri vardır, küçük coinlerde spottan incedir; kendi fonlaması vardır, kârda mısınız zararda mısınız bakmadan kesilir. Süresizi altı ay "yatırım olarak" tutmak, altı ay bu zevkin bedelini ödemektir. Hesaplayın: sekiz saatte %0.01 yılda %11 eder ve çoğu zaman bunun üç katıdır.
Endeks ve işaret fiyatı
Likidasyon bu borsadaki son işlemden DEĞİL, birkaç büyük borsanın ortalamasından türetilen işaret fiyatından (mark price) hesaplanır. Bu bilinçlidir: aksi hâlde ince bir borsa büyük bir emirle delinip yakınında likidasyonu olan herkes silinebilirdi. Pratik sonuç: grafikte likidasyon fiyatınıza değen bir fitil görüp de dışarı atılmadıysanız, işaret fiyatı oraya hiç gitmemiştir.
İşe göre seçim
- Aylarca tutup unutmak — spot. Ne likidasyon ne fonlama.
- Gün içi işlem — süresiz. Likidite derin, short kolay, kaldıraç var.
- Spot pozisyonu korumak — aynı büyüklükte süresiz short.
- Spot ile vadeli farkından kazanmak — baz arbitrajı; ayrı bir konu ve ayrı riskler.
Tarayıcımızda dokuz borsanın süresiz sözleşmeleri toplanmış — hacim orada, fonlama ve açık pozisyon orada var. Her coin için kaç borsada işlem gördüğü görünür: ne kadar çoksa fiyat o kadar güvenilir ve tek borsada delinmesi o kadar zordur.
Tarayıcıyı açAynı tahminle süresizde spottan neden daha fazla kaybedilebilir?
Çünkü spot her düşüşü atlatır — coin sadece ucuzlar ve bekler. Kaldıraçlı süresizin bir likidasyon fiyatı vardır ve düşüş oraya ulaşırsa tahmininiz gerçekleşmeden pozisyon kapanır. Tahmin doğru olup işlem zararlı olabilir: bunlar farklı şeylerdir.
Fonlama 8 saatte bir +%0.01. Yılda ne eder?
Günde üç kez × 365 = 1095 ödeme × %0.01 ≈ pozisyon büyüklüğünün yılda %11'i. Günlük bir işlem için hiçbir şey; altı aylık bir pozisyon için beklenen kârın ciddi bir kısmı. Üstelik bu ılımlı bir oran: kızgın piyasada dönem başına %0.1'e çıkar, yani yıllık %100'ün üstü.